Pse NATO mund të shpallë fundin e vet: Mësimi i Ajnshtajnit mbi armët dhe një Evrope e re ndërmjetësuese

E urrej luftën ashtu siç mund ta urrejë vetëm një ushtar që e ka përjetuar, si dikush që ka qenë dëshmitar i brutalitetit, kotësisë, budallallëkut të saj. (D. Eisenhower)

Aleanca Atlantike ka një mundësi historike para saj: të shpallë dhe të arrijë qëllimin e saj. Popujt e Evropës dhe të Shteteve të Bashkuara (Perëndimi në tërësi) do të përfitonin jashtëzakonisht shumë. Së bashku me të gjithë botën. Historia, shkurt. NATO u themelua në vitin 1949 si një aleancë “mbrojtëse” për t’iu kundërvënë ekspansionizmit të supozuar të BRSS-së. Vetëm në vitin 1955 u formua Pakti i Varshavës, aleanca ushtarake e vendeve të Bllokut Lindor, si përgjigje. Pas vitit 1989, me rënien e Murit të Berlinit dhe shpërbërjen e BRSS-së, blloku ushtarak Lindor u shpërbë (1991). Në atë pikë, NATO nuk kishte më asnjë arsye për të ekzistuar, pasi kishte humbur “arsyen e saj shoqërore”. Nuk kishte më asnjë “kërcënim” nga vendet përtej “Perdes së Hekurt” (për të përdorur shprehjen në modë gjatë Luftës së Ftohtë).

Mundësia e parë për çarmatim u shpërdorua plotësisht nga Perëndimi, i cili e pa rënien e BRSS-së si një mundësi për të zgjeruar dominimin e tij unipolar në Lindje. Pas ribashkimit të Gjermanisë, ishte e qartë – dhe u konsiderua shumë inteligjente – të zgjerohej NATO në vendet e ish-BRSS-së, në një përpjekje për të izoluar dhe dobësuar Rusinë. Kjo përpjekje ka vazhduar deri në ditët e sotme, me luftën Ukrainë-Rusi-NATO-SHBA, qëllimi përfundimtar i së cilës, pas shkeljes së marrëveshjeve të Minskut nga ana e Ukrainës-Perëndimit, ishte ta reduktonte Moskën, përmes viktimave ukrainase me anë të ndërmjetësimit, në një periferi të parëndësishme krahasuar me Perëndimin. Ky iluzion është i krahasueshëm me atë të luftërave të zhvilluara nga vendet e NATO-s për të “eksportuar demokracinë” në Irak, Afganistan, Libi e kështu me radhë.

Kështu arrijmë në rastin historik aktual. Kontradiktat e brendshme të teknokapitalizmit neofeudal euro-amerikan po çojnë gjithnjë e më shumë në një përçarje midis interesave të SHBA-së dhe BE-së. MAGA (Make America Great Again) po minon partneritetin midis Uashingtonit dhe Brukselit. Kur Trump deklaron se NATO, pa SHBA-në, “është një tigër letre”, ai po e kupton disi një realitet. Kjo shkon përtej acarimit për mungesën e mbështetjes së NATO-s për agresionin krejtësisht të paligjshëm izraelito-amerikan kundër Iranit, me trazirat globale që ka shkaktuar. Dhe është e qartë se acarimi i Trump pasqyron vizionin e tij të vazhdueshëm për NATO-n si një aleancë agresive, jo mbrojtëse. Orientimi i narcisistit të patreguar malinj që pushton Shtëpinë e Bardhë, që synon tërheqjen e trupave dhe braktisjen e bazave ushtarake në Evropë, po e shqetëson BE-në. Forcimi i riarmatimit bëhet kështu obsesioni i saj.

Sikur historia nuk na mëson asgjë. Në veçanti, ajo nuk arrin të na mësojë se nëse njëra palë riarmatoset, edhe tjetra do të riarmatoset, në një masë të barabartë ose më të madhe, në një spirale në kulmin e së cilës lufta tenton të bëhet e pashmangshme. Fjalët e Albert Ajnshtajnit vlejnë në këtë drejtim: “Gara e armatimeve është metoda më e keqe për të parandaluar konfliktin e hapur. Përkundrazi, paqja e vërtetë nuk mund të arrihet përveçse nëpërmjet çarmatimit sistematik në shkallë ndërkombëtare. Armatimet nuk na mbrojnë nga lufta, por në mënyrë të pashmangshme çojnë në luftë.”

Shansi historik i Evropës qëndron në ndihmën ndaj SHBA-së për të mos e përjetësuar NATO-n, por për ta shpërbërë atë përfundimisht. Dhe, duke kapërcyer rusofobinë si një çrregullim fëmijëror, të fillojë kontakte të drejtpërdrejta me Moskën për një armëpushim në Ukrainë dhe të fillojë negociatat për një degë të ekuilibruar reciproke. Kjo do të thoshte gjithashtu njohjen e rolit historik të Rusisë si pjesë përbërëse e Evropës, rivendosjen e marrëdhënieve kulturore dhe shkëmbimeve të lira ekonomike dhe tregtare. Ne duhet t’i japim fund dehjes së Rusisë me agresion kundër Evropës. Pse do ta bënte këtë, duke pasur parasysh territorin e saj të gjerë, burimet e bollshme të energjisë dhe teknologjinë e përparuar?

Duke eliminuar NATO-n dhe duke vendosur marrëdhënie të mira fqinjësore me Rusinë, Evropa do të luante një rol të pazëvendësueshëm dhe të vlefshëm në balancimin e Uashingtonit dhe Moskës, dhe madje edhe të Pekinit. Në këtë mënyrë, Evropa e Re, duke demonstruar se bashkëjetesa në solidaritet midis popujve është e nevojshme dhe e mundur, do të bëhej një shembull se ndërtimi i një bote të ndryshme nuk është një utopi, por i vetmi realizëm konstruktiv.

P.S. Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli duhet ta njohin shtetin palestinez.