Pse flitet për fundin e botës në vitin 2026? Llogaritjet e shkencëtarit von Foerster dhe parashikimi i tij

Magjepsja e njerëzimit me apokalipsin ka qenë me ne për mijëvjeçarë, duke u manifestuar në mënyrë ciklike përmes profecive fetare, interpretimeve astrologjike ose psikozës kolektive. Në dekadat e fundit, kemi qenë dëshmitarë të disa afateve katastrofike që padyshim nuk u materializuan kurrë: shumë do ta kujtojnë Insektin e Mijëvjeçarit në prag të vitit 2000, i cili kërcënoi një ndërprerje globale teknologjike të aftë për të rrëzuar qytetërimin, ose teoritë periodike rreth planetit misterioz Nibiru, i destinuar të godiste Tokën. Më i famshmi dhe më i përhapuri nga këto “afate” të fundit ishte padyshim ai që lidhej me kalendarin maja, i vendosur për 21 dhjetor 2012. Në atë rast, një valë kolosale paniku mediatik u gjenerua nga një keqkuptim: majat nuk kishin profetizuar fare zhdukjen e racës njerëzore, por përkundrazi fundin e ciklit të trembëdhjetë të numërimit të tyre të epokave.

‘Profecia’ e Fizikanit

Por ekziston një ‘profeci’ tjetër, skadimi i së cilës është i afërt, që nuk ka të bëjë fare me kodet e lashta, ndërprerjet e energjisë apo planetët misteriozë. Në vitin 1960, fizikani dhe kibernetikani austriak Heinz von Foerster botoi një studim në revistën prestigjioze Science të titulluar Doomsday: E premte, 13 nëntor 2026. Shkencëtari zbatoi kritere të qëndrueshme matematikore dhe modele statistikore bazuar në të dhëna konkrete dhe të prekshme, veçanërisht në trendin historik të rritjes së popullsisë globale.

Si u Llogarit ‘Apokalipsi’

Hulumtimi i Von Foerster u bazua në një ekuacion matematik që analizonte përshpejtimin e rritjes së popullsisë globale. Sipas llogaritjeve të tij, nëse shkalla e rritjes e regjistruar në shekullin e kaluar do të vazhdonte e pandryshuar, popullsia e Tokës do të arrinte në pafundësi deri në vjeshtën e vitit 2026. Ky skenar do të gjeneronte një pikë absolute pa kthim, jo ​​për shkak të një kataklizmi natyror apo një asteroidi, por përkundrazi për shkak të paqëndrueshmërisë totale të jetës njerëzore në planet: shumë gojë për t’u ushqyer duke pasur parasysh natyrën e pashmangshme të kufizuar të ushqimit, ujit dhe burimeve të energjisë.

Kolapsi i hipotezuar nga shkencëtari kishte jo vetëm implikime mjedisore, por edhe thellësisht sociale. Von Foerster kishte frikë se grumbullimi i popullsisë dhe mungesa e nevojave themelore do të shkaktonin një qark të shkurtër në strukturat civile dhe shtetërore, duke çuar në një fund të botës të kuptuar si shkatërrimi total i shoqërisë së organizuar nga vetë njerëzimi.

A kishte të drejtë von Foerster?

Duke parë dinamikën aktuale globale, midis krizës klimatike dhe shfrytëzimit të pakontrolluar të planetit, skenari i përshkruar mund të duket edhe i besueshëm. Megjithatë, kërkimi shkencor i vitit 1960 vuan nga një kufizim strukturor i pakapërcyeshëm: anakronizmi i të dhënave fillestare. Von Foerster formuloi ekuacionet e tij gjatë bumit demografik të viteve 1960, një periudhë historike e karakterizuar nga një shpërthim në dukje i pandalshëm i lindjeve.

Megjithatë, historia ka marrë një kthesë tjetër. Edhe pse popullsia e botës është rritur vërtet, shkalla e rritjes globale është ngadalësuar ndjeshëm në dekadat e fundit. Në vend të rritjes së pafundme të parashikuar nga fizikantët, sot zona të mëdha të botës, duke përfshirë shumë vende të industrializuara, përballen me skenarin e kundërt: një dimër demografik të karakterizuar nga rënia e niveleve të lindjeve dhe një popullsi në plakje progresive. Ky devijim nga modelet e kaluara matematikore tani vepron si një litar shpëtimi i vërtetë për Tokën, duke hedhur poshtë saktësinë gjeometrike të asaj formule dhe duke na lejuar të kalojmë 13 nëntorin pa frikën e një apokalipsi të afërt.