Pse vitet fluturojnë më shpejt ndërsa plakemi? Shkenca shpjegon misterin e kohës

A keni menduar ndonjëherë se pushimet verore të fëmijërisë suaj zgjatën një shekull, ndërsa tani muajt duket se ikin sa hap e mbyll sytë? Nuk është vetëm imagjinata juaj: shkenca konfirmon se perceptimi i kohës ndryshon në mënyrë dramatike me moshën. Nuk është një defekt në orë, por një bashkëveprim kompleks midis biologjisë së trurit tonë dhe mënyrës se si arkivojmë atë që na ndodh.

Arsyeja kryesore pse koha duket se ecën shpejt është mungesa e risisë. Kur jemi fëmijë, çdo përvojë është një shpërthim informacioni të ri: truri punon me shpejtësi të plotë për të regjistruar detaje, aroma dhe tinguj që nuk janë dëgjuar kurrë më parë. Ky aktivitet intensiv “zgjeron” kohën, duke e bërë atë të dendur dhe tepër të gjatë.

Fatkeqësisht, ndërsa rritemi, truri bëhet më efikas. Ai mëson të njohë modelet, automatizon detyrat e përditshme dhe aktivizon autopilotin. Nëse ditët tuaja janë të gjitha njësoj – shkolla, shtëpia, sporti, mediat sociale – mendja ndalon së bëri “fotografi” të qarta mendore sepse nuk gjen asgjë interesante për të ruajtur. Pa asnjë kujtim të ri, kuptimplotë për të shënuar, e kaluara shfaqet si një bllok i vetëm, shumë i shkurtër.

Ekziston edhe një shpjegim logjik i quajtur teoria proporcionale. Për një 5-vjeçar, një vit i vetëm përfaqëson 20% të gjithë ekzistencës së tij: kjo është një pjesë e madhe. Për një 50-vjeçar, i njëjti interval është vetëm 2% e jetëgjatësisë së tij totale. Ndërsa grumbullojmë vite, çdo ditë e re bëhet një pjesë gjithnjë e më e vogël e historisë sonë, duke u dukur kështu, në krahasim, shumë më pak e rëndësishme dhe më e shpejtë.

Lajmi i mirë është se ne mund ta ngadalësojmë këtë perceptim të përshpejtuar. Nuk keni nevojë të ngjiteni në Everest çdo fundjavë; zgjidhja është të thyeni monotoninë. Të provosh një sport të ri, të ndryshosh rrugën për në shtëpi ose të mësosh të luash një instrument e detyron trurin të largohet nga zona e tij e rehatisë teknologjike dhe të fillojë të regjistrojë të dhëna përsëri. Sa më shumë t’i mbushim ditët tona me momente unike dhe të larmishme, aq më e pasur, më e thellë dhe, së fundmi, më e ngadaltë do të duket përsëri koha./Lajmi i Fundit