CNNi: Sa i rrezikshëm do të ishte një sulm i SHBA-së në ishullin Kharg të Iranit?

Ishulli Kharg është rikthyer në qendër të tensioneve gjeopolitike, ndërsa prania e shtuar ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme ka rindezur spekulimet për një operacion të mundshëm kundër qendrës kryesore të naftës së Teheranit.

Në mënyrë specifike, sipas një raporti të CNN, vendosja e anijeve luftarake amfibe, mjeteve zbarkuese dhe mijëra marinsave ka rritur spekulimet se Uashingtoni po merr kontrollin e ishullit, përmes të cilit kalojnë afërsisht 90% e eksporteve të naftës bruto të Iranit.

Edhe pse Presidenti i SHBA-së Donald Trump ka deklaruar se “lufta është fituar”, analistët vlerësojnë se pushtimi përfundimtar i ishullit të vogël, por strategjikisht të rëndësishëm, mund të mos jetë i mjaftueshëm për ta detyruar Teheranin të rihapë Ngushticën e Hormuzit, në një kohë kur siguria globale e energjisë është nën presion të madh.

Çfarë është Ishulli Harg?

Ishulli Kharg është një rrip toke pesë milje i gjatë pranë bregdetit iranian, rreth një e treta e madhësisë së Manhattanit. Zyrtarët amerikanë e përshkruajnë atë si “qendrën e të gjitha furnizimeve iraniane me naftë”.

Skelet e tij të gjera arrijnë në ujëra të thella të afta për të akomoduar supertankerë, duke e bërë atë një qendër për transportin dhe eksportin e naftës. Ishulli ka qenë një shtyllë e ekonomisë iraniane për dekada të tëra.

Një dokument i CIA-s i vitit 1984, tani i deklasifikuar, i përshkruan objektet si “më jetësoret në sistemin e naftës së Iranit”, duke theksuar se funksionimi i tyre është thelbësor për mirëqenien ekonomike të vendit.

Edhe pse ekzistojnë rrugë alternative eksporti që anashkalojnë Ngushticën e Hormuzit, ato konsiderohen të kufizuara dhe nuk janë testuar në shkallë të gjerë. Terminali i naftës Jask në Gjirin e Omanit u hap në vitin 2021, por Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) ka deklaruar se nuk konsiderohet një alternativë plotësisht e besueshme për eksportet me shumicë.

Kapaciteti i magazinimit të ishullit vlerësohet në rreth 30 milionë fuçi naftë, nga të cilat afërsisht 18 milionë janë tashmë në magazinim, sipas të dhënave nga kompania Kpler të cituara nga Reuters.

Më parë këtë muaj, politikani izraelit Yair Lapid tha se shkatërrimi i terminalit të energjisë Kharg mund të “paralizojë ekonominë iraniane”.

Sa i rrezikshëm do të ishte një sulm tokësor i SHBA-së?

Ish-Komandanti Suprem i NATO-s James Stavridis argumentoi në një artikull të Bloomberg se një operacion i tillë paraqet një shkallë më të madhe rreziku, pasi para çdo operacioni tokësor, anijet do të duhej të kalonin nëpër Ngushticën e Hormuzit dhe të drejtoheshin drejt Gjirit Verior, duke u përballur me dronë iranianë, raketa balistike dhe mina në kanalin ujor.

Sipas tij, “pasi të pozicionohen pranë Harg, Marinsat do të kishin nevojë për superioritet absolut ajror dhe detar brenda një rrezeje prej të paktën 100 miljesh rreth ishullit”.

Një rrezik i rëndësishëm është mundësia që Irani të sulmojë anijet amfibe. Në të njëjtën kohë, ekziston çështja e popullsisë së ishullit, e vlerësuar në mijëra dhe e përbërë pothuajse ekskluzivisht nga punëtorë të naftës. Siç vuri në dukje Stavridis, këta njerëz do të duhej të kufizoheshin ose të largoheshin.

Ai gjithashtu vuri në dyshim vlerën e vërtetë strategjike të një operacioni të tillë. Siç deklaroi ai, nëse qëllimi është të përdoret Kharg si një monedhë negociuese për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, nuk është aspak e sigurt që udhëheqja iraniane do të tërhiqet kur të përballet me kërcënimin e humbjes së ishullit. “Ata mund të refuzojnë të heqin dorë nga çdo gjë për Kharg,” spekuloi ai.

A është përgatitur Irani për një sulm të mundshëm?

Kryetari i Parlamentit iranian, Mohammad Bayer Ghalibaf, tha se kundërshtarët e Iranit po përgatiten të pushtojnë një nga ishujt e vendit, duke theksuar se lëvizjet e SHBA-së po monitorohen nga afër.

Sipas informacionit të cituar nga CNN, Irani ka forcuar aftësitë e tij mbrojtëse në ishullin Kharg, duke transferuar personel shtesë ushtarak dhe sisteme kundërajrore.

Në të njëjtën kohë, janë vendosur mina kundër personelit dhe antitank, përfshirë pranë bregdetit, si një masë për të parandaluar një zbarkim të mundshëm.

Më parë këtë muaj, Donald Trump deklaroi se Shtetet e Bashkuara kishin goditur objektiva ushtarake në ishull dhe paralajmëroi se mund të godisnin edhe objektet energjetike nëse Irani vazhdonte të bllokonte transportin detar në Ngushticën e Hormuzit.

Zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë vlerësojnë se një operacion në Kharg mund të dëmtojë seriozisht Gardën Revolucionare, por shprehin rezerva për shkak të numrit të madh të trupave që do të kërkoheshin.

Si po reagojnë vendet rajonale?

Në të njëjtën kohë, aleatët e SHBA-së po shprehin shqetësim për mundësinë e dërgimit të forcave tokësore në ishullin Harg.

Shqetësimet përqendrohen në mundësinë e një numri të madh viktimash dhe hakmarrjes së mundshme iraniane kundër infrastrukturës energjetike dhe strategjike të vendeve rajonale, gjë që mund ta zgjasë konfliktin.

Autoritetet iraniane kanë paralajmëruar se ishujt e Gjirit Persik janë “fortesa të fortifikuara” dhe se çdo sulm do të provokojë një përgjigje vendimtare./Lajmi i Fundit.