“Lufta që dështoi – si SHBA dhe Izraeli forcuan regjimin më të rrezikshëm të Iranit

Nga regjim fetar në regjim ushtarak ekstremist. Fushata ushtarake e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit, e nisur më 28 shkurt dhe e pezulluar përmes një armëpushimi me afat të afërt skadimi, duket se ka prodhuar të kundërtën e objektivave të saj: rrëzimin e sistemit të pushtetit në Teheran ose, si alternativë, zbutjen e tij në favor të një lidershipi më të moderuar. Objektiva që, në të vërtetë, Donald Trump dhe Benjamin Netanyahu nuk i kanë përcaktuar qartë ose i kanë komunikuar në mënyrë të paqartë gjatë rreth 40 ditëve bombardimesh ajrore të koordinuara nga Pentagoni dhe IDF.

Uashingtoni dhe Tel Avivi shpresonin që “kokëprerja” e drejtuesve të Republikës Islamike, duke nisur nga vrasja në ditën e parë të konfliktit e Ali Khameneit, të cilit më pas i ka pasuar i biri Mojtaba, do të sillte kolapsin e regjimit ose, të paktën, daljen në pah të elementëve më të gatshëm për t’u përshtatur me interesat amerikane dhe izraelite. Një zgjidhje “alla Delcy”, sipas emrit të numrit dy të regjimit venezuelian, që mori drejtimin pas arrestimit të Nicolás Maduro-s nga forcat amerikane.

Vakumi i krijuar nga sulmet ajrore të dy vendeve aleate, shkruan Wall Street Journal, është mbushur nga liderë të rinj radikalë, të cilët tregojnë pak interes për kompromis politik, si brenda vendit ashtu edhe në arenën ndërkombëtare. “Lufta e ka ndryshuar regjimin, dhe jo për mirë”, deklaron Danny Citrinowicz, ish-drejtues i seksionit për Iranin në inteligjencën izraelite, i cili shton se “kemi krijuar një realitet më të keq se ai që ekzistonte më parë për iranianët”. Një vlerësim që nuk ndahet nga Donald Trump, i cili së fundmi i ka cilësuar “më të arsyeshëm” drejtuesit e rinj të Teheranit, ndonëse ata vazhdojnë të mbajnë një linjë të ashpër në çështje kyçe si programi bërthamor dhe kontrolli i Ngushticës së Hormuzit.

Gazeta amerikane raporton se “skifterët” iranianë, ideologë anti-perëndimorë dhe të papajtueshëm me kundërshtimin e brendshëm, tashmë dominojnë lidershipin politik dhe ushtarak të Iranit, të forcuar nga një luftë që shumë prej tyre e interpretojnë si shenjë e rikthimit të një mesie shiite. Një efekt i padëshiruar i operacionit SHBA–Izrael, që ka lejuar këto rryma të fitojnë edhe më shumë pushtet se më parë.

Lidershipi aktual i regjimit të ajatollahëve nuk ka treguar nxitim për të arritur një marrëveshje për përfundimin e konfliktit, duke sulmuar çdo ditë me dronë dhe raketa fqinjët arabë dhe duke kërcënuar bllokimin e Ngushticës së Hormuzit. Në planin e brendshëm, autoritetet kanë intensifikuar represionin ndaj opozitës përmes arrestimeve, ekzekutimeve dhe kërcënimeve ndaj protestuesve potencialë.

Në krye të sistemit të ri ndodhet Mojtaba Khamenei, i zgjedhur nga klerikët iranianë, megjithëse gjendja e tij nuk është ende plotësisht e qartë. Ai thuhet se ka mbijetuar nga sulmi ajror që vrau të atin dhe disa anëtarë të familjes, por nuk është shfaqur publikisht. Në mungesë të Udhëheqësit të ri Suprem, drejtuesit e Republikës Islamike kanë mbajtur një linjë të ashpër, pavarësisht bombardimeve të rënda mbi objektiva ushtarake dhe infrastruktura civile.

Khamenei, sipas Wall Street Journal, mbështetet në një rrjet aleatësh të quajtur nga analistët “Rrethi Habib”. Në këtë grup përfshihen veteranë të luftës në Irak dhe ish-anëtarë të Gardës Revolucionare, një njësi e njohur për ideologji radikale dhe e lidhur me figura historike të Islamit shiit.

Radikalizimi i regjimit pasqyrohet edhe në emërimet e reja në sigurinë kombëtare, ku figura si Mohammad Bagher Zolghadr, Ahmad Vahidi dhe Mohsen Rezaie paraqiten si pjesë kyçe e strukturës së re të pushtetit. Ata akuzohen për histori të gjatë të përfshirjes në operacione ushtarake dhe sulme ndaj interesave amerikane dhe izraelite, si dhe për rol të rëndësishëm në strategjinë e konfrontimit afatgjatë me Perëndimin.

Sipas analistëve, konsolidimi i kontrollit nga Garda Revolucionare e bën më të mundshëm zgjatjen e konfliktit dhe një kurs më të ashpër të Iranit në arenën ndërkombëtare.