Anomali misterioze magnetike poshtë Australisë, çuditërisht, ka të njëjtën formë si “Toka e Kangurëve”

I fshehur nën Territorin Verior, ose “Top End”, një territor i gjerë federal australian që shtrihet në një sipërfaqe prej gati 1.4 milionë kilometrash katrorë, shkencëtarët kanë hartuar me detaje të papara një anomali të madhe dhe misterioze magnetike, e cila është quajtur, pa shumë imagjinatë, Anomalia Magnetike e Australisë.

Kjo strukturë, e cila pasqyron atë që fshihet nën sipërfaqen e të ashtuquajturës “Toka e Kangurëve”, çuditërisht ka të njëjtën formë si Australia, siç tregohet në imazhet e publikuara nga shkencëtarët e Organizata e Kërkimeve Shkencore dhe Industriale e Komonuelthit (CSIRO), një agjenci federale përgjegjëse për fusha të ndryshme të kërkimit shkencor. Sipas studiuesve, “struktura gjeologjike të pazakonta të varrosura” shtrihen nën Territorin Verior dhe mund të jenë baza e kësaj anomalie interesante.

Le të kujtojmë se Toka ka një fushë magnetike të gjerë (magnetosferën), e cila, sipas teorisë më të pranuar gjerësisht të shpjeguar nga Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia (INGV), gjenerohet nga lëvizja e hekurit të shkrirë dhe nikelit të pranishëm në bërthamën e jashtme, mijëra kilometra në thellësi. Lëvizja e këtyre elementeve gjeneron një fushë elektrike – përmes rrymave të konvekcionit në rritje – e cila, nga ana tjetër, krijon fushën magnetike, të njohur si gjeodinamo.

Kjo strukturë që mbështjell planetin është jashtëzakonisht e vlefshme, sepse mbron sipërfaqen e Tokës nga bombardimi i rrezatimit kozmik vdekjeprurës; pa të, nuk do të kishte jetë (të paktën jo siç e njohim ne), dhe për këtë arsye as qenie njerëzore. Magnetosfera, e përfshirë gjithashtu në stuhitë gjeomagnetike dhe aurorat polare të shkaktuara nga era diellore, nuk është uniforme, por paraqet anomali të ndryshme të shkaktuara nga faktorë të shumtë. Kryesorët janë shpërndarja e pabarabartë e mineraleve magnetike në koren e Tokës, prania e thyerjeve tektonike, ndërhyrja e magmës, magnetizimi i shkëmbinjve i lidhur me të kaluarën dhe vetë struktura e kores.

Për të zbuluar anomalinë poshtë Australisë me detaje të papara, studiuesit e CSIRO-s fluturuan mbi Territorin Verior me avionë kërkimorë shkencorë të pajisur me instrumente të quajtura magnetometra, të cilët mbledhin të dhëna aeromagnetike nga nëntoka. Ata fluturuan para dhe mbrapa në vija të drejta, të distancuara 400 metra larg njëra-tjetrës, duke u mundësuar hartëzimin e nëntokës me rezolucion jashtëzakonisht të lartë. Të dhënat iu nënshtruan algoritmeve të përparuara që u lejuan të rindërtonin në detaje shpërndarjen dhe “siluetën” e anomalisë magnetike, e cila, siç u tregua, ka të njëjtin profil si vija bregdetare australiane.

“Të dhënat magnetike na lejojnë të shohim përmes terrenit dhe të kuptojmë arkitekturën gjeologjike që, përndryshe, do të mbetej plotësisht e fshehur. Duke përmirësuar mënyrën se si i përpunojmë dhe modelojmë këto grupe të dhënash, ne mund të nxjerrim më shumë informacion gjeologjik se kurrë më parë”, tha profesor Clive Foss, i cili udhëhoqi gjeofizikanët e CSIRO-s në këtë studim të ri, bazuar në analizat e kryera si pjesë e Studimit të Ujit Bonney, në një njoftim për shtyp.

Sipas studiuesve, anomalia e madhe mund të lidhet me atë që është vërejtur në formimin e lashtë gjeologjik të Hatches Creek, që daton nga fundi i Epokës Paleoproterozoike, afërsisht 1.5 miliardë vjet më parë. Gjatë asaj epoke, shumë kohë para shfaqjes së dinosaurëve (njëri u zbulua së fundmi me forca të blinduara të pashembullta të shtyllës kurrizore), ndodhi Periudha e Madhe e Oksidimit – përhapja e oksigjenit në atmosferë – dhe u formuan kontinentet e para të qëndrueshme.

“Këta shkëmbinj tregojnë historinë e gurëve ranorë që formojnë kreshta dhe terrene të ngritura, të ndërthurura me shtresa vullkanike të pasura me minerale magnetike. Gurët ranorë u depozituan në dete të cekëta dhe delta lumenjsh, ndërsa materiali vullkanik e ka origjinën nga shpërthimet përmes çarjeve dhe kanaleve vullkanike mbi 1.5 miliardë vjet më parë”, vëren CSIRO në lidhje me Hatches Creek.

Përcaktimi i historisë dhe natyrës së anomalisë australiane, që ka shumë të ngjarë të lidhet me struktura të mëdha gjeologjike thellë në kore, është i ndërlikuar për disa arsye: nga prania e shkëmbinjve të magnetizuar te efektet e tektonikës së pllakave dhe deri te përmbysjet e fushës magnetike të Tokës. Sinjalet janë të qarta, ashtu si edhe kufijtë magnetikë në formë “australiane”, por ende nuk dihet saktësisht se çfarë e shkakton këtë ndërprerje në fushën magnetike. Njihen edhe anomali të tjera të rëndësishme, si ajo e zbuluar së fundmi në Zelandën e Re dhe “vrima” gjigante në Atlantik. /Lajmi i Fundit