Ekspertët kanë zbuluar një proces të lashtë që shpjegon origjinën e metaleve të rralla të tokës

Studimi i ri zbulon se si zonat e lashta të subduksionit nxitën formimin e depozitave të tokës së rrallë

Një studim i kohëve të fundit ka zbuluar një proces të rëndësishëm gjeologjik që na ndihmon të kuptojmë më mirë se si formohen elementët e rrallë të tokës dhe ku t’i gjejmë ato.

Sipas studiuesve, elementët e rrallë të tokës nuk krijohen rastësisht, por formohen në mantelin e Tokës brenda llojeve specifike të magmës së pasur me elementë alkaline (si natriumi dhe kaliumi) dhe minerale karbonatike. Këto magma zhvillohen kryesisht mbi zona të lashta të subduksionit, zona të Tokës ku një pllakë tektonike rrëshqet nën një tjetër.

Kur një pllakë zhytet në mantel, ajo lëshon lëngje dhe kimikate (si uji dhe halogjenet) që “modifikojnë” dhe pasurojnë shkëmbinjtë përreth. Ky proces krijon zona të vërteta “të fekonduara” në mantelin e Tokës. Këto zona mund të mbeten të qëndrueshme për periudha shumë të gjata, madje edhe qindra miliona ose miliarda vjet, para se të shkrihen dhe të gjenerojnë magmë. Kur këto masa magme ngrihen në sipërfaqe dhe ftohen, ato mund të formojnë depozita të rrallë të tokës, përqendrime të elementëve që janë kritikë për teknologjinë moderne (bateri, telefona inteligjentë, turbina me erë, automjete elektrike).

Zbulimi më interesant i studimit është se ekziston një korrelacion i fortë midis këtyre zonave të lashta të subduksionit dhe depozitave të njohura: afërsisht 67% e masave të magmës të shoqëruara me metale të rralla dhe mbi 70% e depozitave të njohura ndodhen direkt mbi këto rajone “të pasuruara” të mantelit. Në depozitat më të vjetra, kjo përqindje arrin madje mbi 90%, duke forcuar më tej idenë se ky proces është themelor.

Në thelb, në vend që të kërkojnë metale të rralla rastësisht, shkencëtarët tani mund ta përqendrojnë vëmendjen e tyre në rajonet e botës ku kanë ndodhur subduksione tektonike të lashta në të kaluarën, sepse ato kanë shumë më tepër gjasa të përmbajnë depozita të reja. Studimi gjithashtu sfidon idenë e mëparshme se depozitat e metaleve të rralla ishin të lidhura kryesisht me tymrat e mantelit (kolona magme që ngrihen nga thellësia e Tokës). Sipas të dhënave të reja, këto mund të luajnë një rol, por ato nuk janë shkaku kryesor.