“Sa i kushton lufta e Iranit, Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara: Një këmban alarmi për humbje miliardash

Përshkallëzimi i konfliktit në Iran, tani në ditën e gjashtë, duket se po ka pasoja serioze ekonomike dhe sociale si për Izraelin, ashtu edhe për Shtetet e Bashkuara.

Dëmi javor për ekonominë izraelite mund të arrijë disa miliardë shekel, ndërsa në të njëjtën kohë, operacionet ushtarake amerikane kanë kushtuar tashmë dhjetëra miliardë dollarë, me pasigurinë rreth fazës tjetër të luftës që shkakton shqetësim si jashtë vendit, ashtu edhe brenda të dy vendeve.

Izraeli: Pasojat ekonomike të kufizimeve

Sipas Times of Israel, Ministria e Financave paralajmëron se ekonomia izraelite do të humbasë afërsisht 9.4 miliardë shekel në javë (3 miliardë dollarë) nëse kufizimet e vendosura mbeten në fuqi. Letra nga Drejtori i Përgjithshëm i Ministrisë, Ilan Rohm, drejtuar kreut të Komandës së Frontit të Brendshëm të IDF-së, Gjeneral Major Shay Clapper, bëri thirrje për lehtësimin e kufizimeve dhe rihapjen graduale të bizneseve dhe vendeve të punës duke filluar nga e enjtja.

Kufizimet u vendosën pas sulmit të përbashkët izraelito-amerikan të së shtunës ndaj Iranit dhe përfshijnë ndalim të tubimeve, aktiviteteve edukative dhe punës jo thelbësore, ndërsa shkollat mbeten të mbyllura dhe punonjësit duhet të punojnë nga shtëpia. Komanda e Brendshme e IDF njoftoi se kufizimet do të mbeten në fuqi deri të shtunën në mbrëmje, pas një rivlerësimi të situatës.

Rohm propozoi kalimin në “nivelin portokalli të alarmit”, i cili lejon aktivitet të kufizuar ekonomik në zonat e mbrojtura, ndërsa shkollat mbeten të mbyllura. Në atë nivel, humbja javore vlerësohet në 4.5 miliardë shekel (1.5 miliardë dollarë), më pak se gjysma e kostos së nivelit të kuq.

Dror Litvak, CEO i Manpower Group Israel, tha se punëdhënësit me hapësira të sigurta mund dhe duhet të hapin dyert e tyre për çdo punonjës që dëshiron të kthehet, duke shtuar se puna ofron siguri financiare dhe mbështetje psikologjike për punonjësit.

SHBA: Kostoja ekonomike dhe pasiguria strategjike

Siç raporton Fortune, operacionet ushtarake amerikane në Iran kanë shkaktuar tashmë një kosto masive ekonomike, me vlerësime që arrijnë në 210 miliardë dollarë. Vlerësimi përfshin kosto ushtarake deri në 95 miliardë dollarë, si dhe ndërprerje në tregti, tregje energjie dhe kushte financiare ndërkombëtare. Zgjatja e konfliktit ose përfshirja e aktorëve të shumtë mund të rrisë ndjeshëm këto kosto.

Presidenti Donald Trump pretendoi se sulmet fillestare vranë deri në 48 udhëheqës iranianë, përfshirë udhëheqësin suprem Ali Khamenei, por e përshkroi strategjinë si “jo një luftë për ndryshim regjimi”. Ai gjithashtu theksoi rrezikun që një udhëheqës i larguar mund të zëvendësohet nga një udhëheqës po aq i keq, duke deklaruar se “skenari më i keq do të ishte zëvendësimi i dikujt që nuk është më i mirë se ai i mëparshmi”.

Mungesa e një plani të qartë strategjik ka tërhequr kritika nga ligjvënësit dhe aleatët ndërkombëtarë. Senatori demokrat Tim Kaine tha se ishte “si të thyesh të gjitha pjatat kineze dhe pastaj të vendosësh se si t’i bashkosh ato përsëri”, ndërsa senatori republikan Adam Smith e quajti këtë qasje “jashtëzakonisht të kushtueshme”.

Mes reagimeve të aleatëve, Spanja dhe Mbretëria e Bashkuar refuzuan të merrnin pjesë në sulmet fillestare. Kryeministri spanjoll Pedro Sánchez e shpalli luftën një shkelje të ligjit ndërkombëtar, ndërsa Trump kërcënoi me hakmarrje tregtare.

Gazetarja Anne Applebaum vuri në dukje se mungesa e mbështetjes në shoqërinë civile iraniane mund të krijojë një vakum pushteti që mund të mbushet nga grupet separatiste ose fanatikët e Gardës Revolucionare. Për më tepër, ulja e fondeve për Zërin e Amerikës, i cili ofronte lajme në persisht, ka krijuar pengesa për informimin e qytetarëve iranianë. /lajmi i Fundit