Nivelet e detit po i zgjasin ditët e Tokës me një ritëm të paparë në 3.6 milionë vjet

Rritja e niveleve të detit po ngadalëson rrotullimin e Tokës, duke i zgjatur ditët tona me një ritëm të paparë në 3.6 milion vitet e fundit. Kjo sipas një studimi të ri të botuar në Journal of Geophysical Research: Solid Earth, i cili zbulon se rritja aktuale e gjatësisë së ditës – afërsisht 1.33 milisekonda për shekull – është më e shpejta e regjistruar që nga Plioceni i Vonë. Hulumtimi, i udhëhequr nga Mostafa Kiani Shahvandi i Universitetit të Vjenës dhe Benedikt Soja, profesor i gjeodezisë hapësinore në ETH Zurich, rindërton ndryshimet e nivelit të detit me kalimin e kohës duke përdorur mbetjet e fosilizuara të foraminiferave bentike, organizmave detarë njëqelizorë që ruajnë gjurmë të kushteve të lashta të oqeanit. “Nga përbërja kimike e fosileve foraminiferale, ne mund të nxjerrim luhatjet e nivelit të detit dhe kështu të nxjerrim matematikisht ndryshimet përkatëse në gjatësinë e ditës”, shpjegon Kiani Shahvandi, autori kryesor i studimit.

Për të arritur në këto përfundime, shkencëtarët i kombinuan këto të dhëna me një metodologji të re probabilistike të të mësuarit të thellë të quajtur Modeli i Difuzionit i Informuar nga Fizika (PIDM), i projektuar për të vlerësuar rritjen e nivelit të detit në të kaluarën dhe efektin e saj në rrotullimin e planetit. Rezultati është i qartë: gjatë 3.6 milion viteve të fundit, rritja aktuale e gjatësisë së dritës së ditës është e pashembullt.

Mekanizmi që lidh nivelin e detit me rrotullimin e Tokës është i ngjashëm me atë të një patinatori artistik që rrotullohet. “Shkrirja e përshpejtuar e akullnajave polare dhe akullnajave malore në shekullin e 21-të po rrit nivelin e detit, po ngadalëson rrotullimin e Tokës dhe kështu po zgjat dritën e ditës, ngjashëm me një patinator artistik që rrotullohet më ngadalë kur shtrin krahët”, shton Kiani Shahvandi.

Pse Rrotullimi i Tokës Po Ngadalësohet

Gjatësia e një dite në Tokë nuk është konstante. Përveç fërkimit baticor të shkaktuar nga Hëna, e cila ka ngadalësuar progresivisht rrotullimin e planetit gjatë miliarda viteve, disa procese gjeofizike mund të ndryshojnë shpejtësinë me të cilën rrotullohet Toka. Këto përfshijnë lëvizjet e masës brenda planetit, ndryshimet në atmosferë dhe rishpërndarjen e ujit midis kontinenteve dhe oqeaneve.

Kur sasi të mëdha akulli shkrihen dhe uji derdhet në oqeane, masa e planetit rishpërndahet. Ky proces ndryshon paksa momentin këndor të Tokës dhe ngadalëson rrotullimin e saj, me efektin e zgjatjes së ditës.

Sipas rezultateve të studimit të ri, shkalla me të cilën po rritet dita sot është unike në historinë e fundit të klimës së Tokës. “Vetëm një herë, rreth 2 milion vjet më parë, shkalla e ndryshimit në gjatësinë e ditës ka qenë pothuajse e krahasueshme, por kurrë më parë ose që atëherë ‘patinatori’ planetar nuk ka ngritur krahët dhe nuk ka rritur nivelin e detit aq shpejt sa midis viteve 2000 dhe 2020”, vëren Shahvandi.

Kjo do të thotë që shpejtësia me të cilën gjatësia e ditës po ndryshon sot është një pasqyrim i shpejtësisë së rritjes së vazhdueshme të nivelit të detit. “Kjo rritje e shpejtë e gjatësisë së ditës sugjeron që ritmi i ndryshimit modern të klimës është i pashembullt që nga të paktën fundi i Pliocenit, 3.6 milion vjet më parë. Rritja aktuale e gjatësisë së ditës mund t’i atribuohet kryesisht ndikimit njerëzor”, thotë Benedikt Soja.

Çfarë do të thotë kjo për të ardhmen e rrotullimit të Tokës

Sipas studiuesve, deri në fund të shekullit të 21-të, ndikimi i klimës në gjatësinë e ditës mund të bëhet edhe më i theksuar, madje duke tejkaluar efektin e Hënës në rrotullimin e Tokës.

Edhe pse ndryshimet janë në rendin e disa milisekondave, ndryshimet në gjatësinë e ditës mund të ndikojnë në sistemet që kërkojnë matje jashtëzakonisht të sakta të rrotullimit të Tokës, siç janë gjeodezia hapësinore dhe navigimi satelitor. Në disa raste, këto mospërputhje kompensohen duke futur të ashtuquajturën sekondë të kërcimit, një korrigjim i aplikuar në kohën civile për ta mbajtur atë të sinkronizuar me rrotullimin e planetit./Lajmi i Fundit

Fanpage.it