Shkencëtarët kanë “peshuar” bimësinë e planetit dhe po monitorojnë lëvizjet e saj në hartë

Vala vjetore e rritjes së bimëve formon një pikë ekuilibri në ndryshim, duke ndryshuar pozicionin e saj nëpër stinët dhe kontinentet.

Sipas një studimi të ri, në dekadat e fundit, bimësia globale e Tokës është zhvendosur vazhdimisht drejt verilindjes, duke zhvendosur qendrën e gravitetit të rritjes së gjelbër sezonale të planetit.

Studimi, i botuar në revistën Proceedings of the National Academy of Sciences, mbështetet në dekada vëzhgimesh satelitore dhe ka treguar se vala vjetore e rritjes së bimëve formon një pikë ekuilibri në ndryshim, duke ndryshuar pozicionin e saj nëpër stinët dhe kontinentet.

Duke analizuar këtë ekuilibër në ndryshim, Profesor Miguel D. Mahecha i Universitetit të Leipzigut në Gjermani zbuloi se “qendra e gjelbër” globale po zhvendoset vazhdimisht në verilindje. Një model kompleks planetar kondensohet kështu në një sinjal të matshëm që mund t’i ndihmojë shkencëtarët të kuptojnë forcat që nxisin aktivitetin biosferik në hartë.

Qendra e zhvendosjes së masës

Çdo vit, kjo pikë ekuilibri zhvendoset në veri në verë dhe në jug në dimër, e nxitur nga rrezet e diellit sezonale. Në mesin e korrikut, qendra e ekuilibrit ndodhet pranë Islandës, ndërsa midis fundit të shkurtit dhe fillimit të marsit, ajo zhvendoset nga Liberia në Afrikën Perëndimore, raporton Earth.com.

Për të krahasuar ndryshimet nga viti në vit, studiuesit i konsideruan zonat me mbulesën më të madhe të gjetheve si pjesët “më të rënda” të planetit. Në këtë mënyrë, ata llogaritën një lloj qendre të masës së bimësisë për çdo ditë të regjistrimit të vëzhgimit. Pasi u llogarit kjo pikë ditore, ata ishin në gjendje të krahasonin stinët, dekadat dhe indekset e ndryshme të bimësisë në të njëjtën hartë.

Zhvendosja në lindje

Përveç Lëkundjes së njohur Veri-Jug, studimi regjistroi gjithashtu një zhvendosje të dukshme në lindje. Ky ndryshim duket se lidhet me gjelbërimin më intensiv në rajone të tilla si India, Kina dhe Rusia, ku dendësia më e madhe e gjetheve “tërheq” qendrën globale drejt lindjes. Studiuesit pranojnë se vazhdimësia e këtij trendi ishte e habitshme, pasi dukej e qëndrueshme në të dhëna të shumta dhe cikle sezonale. Arsyeja pse kjo shtytje drejt lindjes po rritet mbetet një pyetje e hapur, pasi bujqësia, pylltaria dhe klima janë të gjitha të përfshira në formësimin e saj.

Një shpjegim i mundshëm për rritjen e bimësisë në shumë zona është rritja e dioksidit të karbonit në atmosferë. Analizat satelitore e kanë lidhur gjelbërimin e fundit global me nivele më të larta të CO2, pasi dioksidi i karbonit i tepërt mund të përmirësojë fotosintezën. Në të njëjtën kohë, sezonet më të gjata të rritjes dhe menaxhimi më intensiv i tokës kanë rritur mbulesën e gjetheve në shumë zona, veçanërisht aty ku ka ujë të mjaftueshëm. Megjithatë, ky trend nuk është i pakufizuar: thatësira, tymi i zjarreve dhe valët ekstreme të nxehtësisë mund të ngadalësojnë rritjen ose edhe të shkatërrojnë bimësinë.

Barometri i rajoneve veriore

Me rëndësi të veçantë është fakti se pjesa më e madhe e masës tokësore të mbjellë ndodhet në Hemisferën Veriore. Prandaj, ndryshimet në rajonet veriore ndikojnë në mënyrë disproporcionale në ekuilibrin e përgjithshëm planetar. Studimi i ri tregoi se qendra e gjelbër vazhdoi të zhvendosej drejt veriut edhe gjatë verës në Hemisferën Jugore, në vend që të zhvendosej drejt jugut siç pritej. Kjo ndihmon në shpjegimin pse lëkundja vjetore veri-jug po fillon të ngadalësohet.

Përshpejtimi i këtij trendi është gjithashtu i habitshëm. Për periudhën 1983-2021, zhvendosja afatgjatë drejt veriut është vlerësuar në afërsisht 1.6-2.4 kilometra në vit. Megjithatë, që nga viti 2010, pozicioni i fazës jugore sezonale është zhvendosur drejt veriut me një shpejtësi prej rreth 14.5 kilometrash në vit. Nëse ky trend vazhdon, bujqësia, pyjet dhe jeta e egër mund të përjetojnë ndryshime më të shpejta në kalendarin sezonal sesa parashikohen aktualisht nga modelet./Lajmi i Fundit