“Rijetëzimi i Kullave” në Veri të Shqipërisë, plani që mund të ndryshojë turizmin në Shqipërinë e Veriut

Programi kombëtar i “Rijetëzimit të Kullave” në Shqipërinë e Veriut po hyn në një fazë të re, duke u zgjeruar me përfshirjen e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës dhe Fakultetit të Arkitekturës.

Synimi është ndërtimi i një qasjeje të integruar për zgjidhjen e çështjeve të pronësisë dhe zhvillimin e projekteve të restaurimit, në bashkëpunim me Ministrinë e Turizmit, Kulturës dhe Sportit dhe GIZ Albania.

Ministri i Turizmit dhe Kulturës, Blendi Gonxhja, gjatë një aktiviteti në Malësi të Madhe, theksoi se programi nuk synon vetëm ruajtjen e trashëgimisë kulturore, por edhe kthimin e saj në një aset për zhvillimin ekonomik dhe social të komuniteteve lokale.

Gjatë viteve 2023-2025, një projekt pilot përfshiu 20 kulla, bujtina dhe njësi agroturizmi, të integruara në itinerare turistike dhe me trajnime për operatorët lokalë. Në nëntor 2025, programi u formalizua kombëtarisht dhe u nënshkrua Memorandumi i Mirëkuptimit me GIZ Albania.

Aktualisht janë inventarizuar 523 kulla në qarqet Lezhë, Shkodër, Dibër dhe Kukës, dhe është krijuar një platformë digjitale GIS për planifikim dhe vendimmarrje.

Programi përfshin projekte restaurimi me Fakultetin e Arkitekturës, si dhe funksionalizimin e kullave si bujtina, muze ose hapësira për aktivitete kulturore.

Trashëgimia materiale dhe jomateriale, si lahuta, xhubleta dhe “Oja”, do të integrohen në ofertën turistike, duke përfshirë elementë të listave të UNESCO-s.

Në bashkëpunim me Kadastrën po punohet për zgjidhjen e çështjeve të pronësisë dhe për lehtësimin e procedurave për pajisjen me certifikata pronësie, me synim tërheqjen e investimeve private.

Programi pritet të hyjë në zbatim të plotë gjatë periudhës 2027-2029, me një buxhet fillestar prej 400 mijë eurosh për vitin 2027, duke u fokusuar në restaurim, funksionalizim dhe integrim të kullave në rrjetin turistik kombëtar, duke zgjeruar ofertën turistike dhe duke e bërë atë të qëndrueshme gjatë gjithë vitit.