Studimi: Shikimi i njeriut mund të ketë prejardhjen nga një krijesë e lashtë me një sy

Shkenca ka zbuluar se shikimi ynë vjen nga një krijesë misterioze me një sy.

Një studim i kryer nga Universiteti i Lundit në Suedi dhe Universiteti i Sussex në Mbretërinë e Bashkuar, i udhëhequr nga Dan-E. Nilsson, propozon një hipotezë të re mbi origjinën e shikimit tek vertebrorët.

Sipas studiuesve, të gjitha kafshët me shtyllë kurrizore, përfshirë njerëzit, rrjedhin nga një organizëm i lashtë që jetoi afërsisht 600 milionë vjet më parë, i pajisur me një sy të vetëm qendror në majë të kokës, i ngjashëm me një ciklop primitiv.

Ky paraardhës ishte një organizëm sedentar, që ushqehej me filtra, fillimisht i pajisur me sy anësorë, të cilët, megjithatë, u humbën me kalimin e kohës për shkak të jetës së ankoruar në substrat, ku shikimi nuk ishte thelbësor. Mbeti vetëm një sy i thjeshtë mesatar, i përbërë nga qeliza fotosensitive përgjatë vijës së mesit të kafkës, i aftë të perceptojë dritën, errësirën dhe orientimin hapësinor, por jo imazhe të detajuara.

Kur pasardhësit u rikthyen në një stil jetese aktiv ujor, nevoja për shikim kompleks çoi në evolucionin e syve të rinj të çiftëzuar, të zhvilluar nga syri primordial median dhe jo nga lëkura anësore. Ky proces shpjegon pse sytë e vertebrorëve janë strukturalisht të ndryshëm nga ata të insekteve ose cefalopodëve: te vertebrorët, retina buron nga truri, ndërsa në grupe të tjera buron nga ektoderma sipërfaqësore.

Disa specie moderne ende ruajnë gjurmë të syrit median, të dukshme si njolla të vogla në kokë. Studimi bazohet në analiza të hollësishme të qelizave fotosensitive te kafshë të ndryshme, duke marrë parasysh fiziologjinë dhe vendndodhjen e tyre. Ai gjithashtu sqaron origjinën e qarqeve nervore të retinës dhe identifikon gjëndrën pineale si një dëshmi të gjallë të syrit primordial, duke rregulluar ritmet cirkadiane dhe gjumin.

Shkurt, shikimi i vertebrorëve nuk është produkt i evolucionit të pavarur, por rezultat i një procesi kompleks të humbjes dhe ripërshtatjes strukturore, në të cilin një organ i thjeshtë dhe i ulur u bë baza për kapacitetin e sofistikuar vizual të vertebrorëve modernë./Lajmi i Fundit