Si e percepton trupi të ftohtin dhe pse mentoli jep një ndjesi freskie

Shkencëtarët kanë zbuluar dhe “fotografuar” për herë të parë se si funksionon sensori i të ftohtit në trupin tonë. Hulumtimi do të prezantohet në Takimin e 70-të Vjetor të Shoqërisë Biofizike në San Francisko, 21-25 shkurt 2026.

Studimi u përqendrua në kanalin e proteinave të quajtur TRPM8, i cili mund të përshkruhet si një termometër mikroskopik i vendosur brenda trupit dhe konsiderohet sensori kryesor që sinjalizon trurin kur është ftohtë.

Ekzistenca e tij ishte e njohur tashmë, por mekanizmat e aktivizimit ishin të panjohur, të cilët tani janë vëzhguar dhe fotografuar duke përdorur mikroskopinë krio-elektronike.

TRPM8 gjendet në membranat e neuroneve shqisore që inervojnë lëkurën, zgavrën orale dhe sytë. Ai i përgjigjet temperaturave të ulëta duke u hapur dhe duke lejuar që jonet të rrjedhin në qelizë, duke shkaktuar një sinjal nervor në tru.

TRPM8 hapet gjithashtu kur stimulohet nga substancat e përmbajtura në mentol, eukalipt dhe komponime të tjera, por ato funksionojnë ndryshe. Mentoli ngjitet në një pjesë tjetër të kanalit TRPM8 dhe shkakton hapjen e tij, ashtu siç do të bënte i ftohti. “Është si një mashtrim,” shpjegoi Hyuk-Joon Lee, një studiuese postdoktorale në laboratorin e Seok-Yong Lee në Universitetin Duke.

Lee dhe kolegët e tij fotografuan kalimin e kanalit të proteinave nga i mbyllur në të hapur në situata të ndryshme. Ata zbuluan se i ftohti dhe mentoli aktivizojnë kanalin përmes rrjeteve të dallueshme. I ftohti shkakton ndryshime në rajonin e poreve (pjesa që hapet për të lejuar kalimin e joneve), ndërsa mentoli lidhet me një pjesë tjetër të TRPM8 dhe shkakton ndryshime në formë që përhapen në pore. Kur kombinohet me mentol, përgjigja përmirësohet.

Gjetjet e studimit mund të kenë implikime mjekësore. Mosfunksionimi i TRPM8 është lidhur me probleme shëndetësore si dhimbja kronike, migrena, syri i thatë dhe disa lloje kanceri. Për shembull, një ilaç që aktivizon TRPM8 përdoret për sindromën e syrit të thatë sepse, duke aktivizuar rrugën e ftohjes, stimulon prodhimin natyral të lotëve./Lajmi i Fundit